Некаторыя апазіцыйныя асобы ўжо душу зьелі сваімі просьбамі «давайце круглы стол», «трэба размаўляць», «трэба пачуць другі бок», «без дыялогу нічога не атрымаецца».

Я ўвесь час думаў: а як вы сабе гэта ўяўляеце? З кветкамі? З мадэратарамі? З эўрапейскімі гарантыямі? З кава-брэйкам і словамі “мы ўсе памыліліся”?

Дык вось, мы вырашылі змадэляваць для вас рэальны круглы стол з махровым прадстаўніком рэжыму. Вось вам дыялог. Глядзіце самі, як выглядае “другі бок”, зь якім нам прыдзецца мець справу.

Размаўляем напрамую, без пасярэднікаў, без фільтраў, без ілюзіяў.

Я, Юрась Зянковіч, супраць Юрыя Цераха, публіцыста «СБ. Беларусь сегодня». Твар у твар. Пра 2020 год. Пра гвалт. Пра суды. Пра “ўсё было па законе”. Пра што нас усіх чакае ў бліжэйшай будучыні.

Калі вам здаецца, што “рэальны круглы стол” мусіў бы выглядаць інакш, дык у мяне для вас іншага рэжыму няма.

Гэта і ёсьць іхняя нармальнасьць, іхняя логіка. Гэта і ёсьць іхняе разуменьне “дыялогу”.

Спойлер:
— тут няма прымірэньня;
— тут няма кампрамісу;
— тут няма чароўнай фразы, пасьля якой “усе ўсё зразумеюць”.

Ёсьць толькі вельмі халодная размова, у якой нарматыў “усё было па законе” развальваецца пры першых жа пытаньнях; працэдуры аказваюцца рытуалам, у якім суддзя штампуе ўсё, што яму прыносяць; а дзяржаўны прапагандыст гаворыць, што так і мусіць быць, што гэта і ёсьць нармальнасьць, што так функцыянуе “любая” дзяржава.

І галоўнае. Робіцца бачна, што беларуская дзяржава баіцца нават ня вуліцы — яна баіцца простых словаў.

Гэта відэа яшчэ доўга будзе хадзіць па коле. Ёсьць усе падставы меркаваць, што яго будуць цытаваць, перакручваць, выкарыстоўваць у тым ліку ў дзяржаўнай прапагандзе.

Як звычайна: з выразанымі кавалкамі і “правільнымі” акцэнтамі.

Таму мая парада простая:
паглядзіце цалкам.
не ў нарэзках.
не па чужых камэнтарах.

А ўжо потым можна зноў паразважаць пра “іншы фармат дыялогу”, “страчаныя магчымасьці”, ці “калі б тады ўсе былі разумнейшыя”.

Пасьля гэтага відэа такія размовы гучаць значна меньш пераканаўча.

P.S. Для тых, хто дагэтуль лічыць, што праблема 2020-га была ў лозунгах, эмоцыях або “няправільнай тактыцы”: гэтае відэа — нэйтральна-іранічны, але вельмі халодны душ.

P.P.S. Так, гэта не прыемна глядзець. Так, гэта раздражняе. Не, інакш з гэтым рэжымам не размаўляюць. Пастарайцеся ўсё ж даглядзець да канца, нават калі вас цягне ванітаваць. Проста, каб у вас не было іллюзіяў і аллюзіяў.

Гэтая размова была не пра асобаў і не пра мінулыя заслугі. Яна была пра непрыемную, але прынцыповую рэч: чаму за пяць гадоў пасьля 2020-га мы так і не выйшлі з тупіку.

У эфіры я наўмысна не спрачаўся пра дэталі, пляны і працэдуры. Я гаварыў пра аснову: дыялёг магчымы толькі тады, калі існуюць два палітычныя суб’екты. Калі другі бок лічыць цябе сілай — або хаця б роўным. Калі ж не — гэта не дыялёг, а размова з самім сабой у студыі.

Праблема не ў тым, што апазыцыя “дрэнная” або “няшчырая”. Праблема ў тым, што яна так і не стала палітычным суб’ектам, зь якім аўтарытарная ўлада вымушаная лічыцца. Бяз гэтага маральная рацыя, падтрымка Захаду і прыгожыя заявы не пераўтвараюцца ў палітыку.

Гэта цяжкая размова. Яна нязручная. Яна раздражняе. Але пакуль мы яе пазьбягаем, мы будзем зноў і зноў абмяркоўваць “дыялёг”, якога не існуе.

Калі дыялёг пяць гадоў не пачынаецца — магчыма, праблема не ў тым, што нас не чуюць, а ў тым, што мы так і ня сталі сілай.

Відэа — ніжэй. Раю паглядзець цалкам, а не па цытатах.