Змаганьне, заснаванае на праве. Праўда, абгрунтаваная фактамі.
За апошнія тры дні столькі дзідаў паламалі вакол “справы Мадура”, і так гучна спрачаюцца пра законнасьць дзеяньняў Урада ЗША, што, здаецца, прыйшоў час даць разгорнуты юрыдычны каментар на тэму.
У дыскусіях пра арышт Нікаласа Мадура і дастаўку яго ў ЗША часта гучыць інтуітыўны аргумэнт: “Яго ж схапілі за мяжой, без экстрадыкцыі — значыць, гэта незаконна, і суд павінен яго адпусьціць”.
З пункту гледжаньня амэрыканскага права — гэта ня так. І тут пачынаецца самае неінтуітыўнае.
Telegram
Каб не губляць час на імітацыю дыскусіі, зафіксую простыя і канкрэтныя пытаньні. Не “хэйт”, не “раскол”, не “праца на ворага”. Звычайная фінансавая і грамадзкая гігіена.
Telegram
Кейс Венесуэлы варта разглядаць не як экзотыку з Лацінскай Амэрыкі, а як люстэрка. Як непрыемнае, але дакладнае папярэджаньне для ўсіх, хто дагэтуль жыве ў ілюзіі, што ў XXI стагодзьдзі ўладу аддаюць за легітымнасьць, маральную рацыю або прыгожыя словы пра дэмакратыю.
Трамп у гэтай гісторыі робіць рэч, якая шмат каго абурае, але якая з пункту гледжаньня палітычнага рэалізму выглядае абсалютна лягічнай: ён ня ставіць на апазыцыю. Ён ставіць на эфэктыўныя эліты — на тых, хто ўжо кіруе краінай, кантралюе сілавікоў, інфраструктуру, рэсурсы і ўмее забясьпечваць парадак. Апазыцыя, нават самая маральна бездакорная, у гэтай мадэлі — лішняя. Не таму, што яна дрэнная, а таму, што яна не апэратар.
І вось тут пачынаецца самае балючае для беларускай рэальнасьці. У нас дагэтуль сур’ёзна абмяркоўваецца тэза, што “ў нас ёсьць легітымны прэзыдэнт”, і што ў нейкі момант Захад гэта прызнае ня толькі на словах, але і на практыцы — і “прывязе” гэтага прэзыдэнта ў Менск. Гэта размовы на карысьць бедных. Ніхто рацыянальна думаючы ня будзе прывозіць апазыцыю да ўлады на браневіку. Ні ў Беларусь, ні ў Венесуэлу, ні куды заўгодна яшчэ. Бо альтэрнатыва дамоўленасьці са старымі элітамі — гэта хаос.
Telegram
Падзеі вакол Венесуэлы яшчэ раз паказваюць простую рэч: колькі вяровачцы ня віцца, а канец будзе. Паўднёвая акруга Нью-Ёрку (Southern District of New York, SDNY) — гэта цалкам адэкватны і правераны судовы форум для разгляду справаў міжнародных злачынцаў. Менавіта туды цяпер дастаўляюць у суд Нікаласа Мадуру і ягоную жонку — не “за палітычныя погляды”, а за канкрэтныя транснацыянальныя злачынствы.
Гэта, дарэчы, зусім не ўнікальны выпадак. У ЗША ўжо сядзеў былы прэзыдэнт Панамы Мануэль Нар’ега — вайсковы дыктатар і наркагандляр, які гадамі працаваў з картэлямі і карыстаўся бяскарнасьцю. Зрынуты ў выніку змовы вайскоўцаў пры ўдзеле амэрыканскіх збройных сілаў. Вывезены ў ЗША. У 1992 годзе фэдэральны суд прысудзіў яму 40 гадоў зьняволеньня (пазьней тэрмін скарацілі). Нар’ега адседзеў у турме ЗША каля 17 гадоў, пасьля чаго быў экстрадаваны ў Францыю, дзе яму яшчэ дадалі тэрмін, а затым — у Панаму. Апошнія гады жыцьця ён правёў ужо там, памёр у 2017 годзе пасьля апэрацыі на мозгу.
Панама пасьля яго зрынаньня не правалілася ў хаос, як палохалі апалягеты “стабільнасьці”. Наадварот — краіна паступова стала адной з найбольш эканамічна пасьпяховых у рэгіёне.
У гэтым кантэксьце варта трымаць у галаве яшчэ адну важную рэч: у Паўднёвай акрузе Нью-Ёрку хутка зьявіцца і беларуская справа. Яна ўжо на апошніх этапах падрыхтоўкі.
СЁНЬНЯ КАРАКАС — ЗАЎТРА МЕНСК.
Ну і напрыканцы. Венесуэла — вельмі прыгожая краіна. Раней туды мне было небясьпечна езьдзіць. А цяпер я ўжо цалкам сур’ёзна разглядаю магчымасьць водпуску там.
Telegram
Пост Андрэя Стрыжака, у якім ён адкрыта заяўляе, што зьбіраецца і надалей рабіць усё “як і раней” і “як усе”, прымусіў мяне адкласьці больш карысныя справы і, нарэшце, цалкам прагледзець архіў, які я зьбіраў яшчэ ў 2020–2021 гадах: скрыншоты фандрайзінгавых старонак, камэнтары арганізатараў, статыстыку збораў, афіцыйныя тлумачэньні Facebook, справаздачы, пасты і публічныя адказы на нязручныя пытаньні. Гэта быў пэрыяд, калі BYSOL, BY_Help і падобныя ініцыятывы толькі заходзілі на рынак “беларускай салідарнасьці”.
Я сьвядома не выстаўляю крымінальных абвінавачаньняў. Але рабіць выгляд, што нічога не было, — значыць удзельнічаць у падмане.
Telegram
Over the past six months, approximately 150 political prisoners have been released from Belarusian prisons. Among them are well-known figures such as Viktar Babaryka, Siarhei Tsikhanouski, Ales Bialacki, Aliaksandr Fiaduta, Pavel Seviarynets, and Uladzimir Matskevich. Their release became possible due to complex and often unseen diplomatic efforts, including the involvement of the United States, with direct engagement by President Donald J. Trump and the U.S. Special Representative for Belarus, John Coale.
But release from prison is not the end.
Telegram
За апошнія паўгады з турмаў у Беларусі выйшлі каля 150 палітвязьняў, сярод якіх ёсьць знакавыя фігуры: Віктар Бабарыка, Сяргей Ціханоўскі, Алесь Бяляцкі, Аляксандар Фядута, Павал Севярынец, Уладзімер Мацкевіч і іншыя. Гэта стала магчымым дзякуючы складаным і часта нябачным дыпляматычным намаганьням, у тым ліку з боку Злучаных Штатаў — па ініцыятыве прэзыдэнта Дональда Трампа і ў асобе сьпецпасланьніка прэзыдэнта ЗША па Беларусі Джона Коўла.
Але вызваленьне — гэта не фінал.
Telegram
У мяне для Лукашэнкі ёсьць значна больш здаровы і эфэктыўны спосаб пахуданьня: камэра «амэрыканкі» і камэра-адзіночка Магілёўскай турмы № 4. Асабліва з магілёўскай “дыетай”, дзе начальства — палкоўнікі Сухараў і Елісеенка — таўсьцеюць на вачах, а вязьні сыстэмна худнеюць.
Дарэчы, камэра па Лукашэнку і ягоных бандытах плача ўжо як мінімум з 1995 году — з таго моманту, калі ён увёў войскі ў парлямэнт.
Як думаеце, возьме?
Навеяна “Нашай Нівай”.
TelegramЧас ад часу мне задаюць пытаньне: што ў цябе з адвакатскай ліцэнзіяй і што ўвогуле адбылося? Таму хачу коратка і спакойна гэта патлумачыць.
Я зьяўляюся адвакатам, ліцэнзаваным у штаце Ню-Ёрк. Гэтая ліцэнзія існуе, але цяпер прыпыненая ў сувязі з фэдэральнымі наступствамі, пра якія гаворка ніжэй. Я ніколі не быў ліцэнзаваны ў штаце Каларада і не займаўся каларадзкай юрыдычнай практыкай.
Падчас жыцьця ў Каларада я працаваў выключна ў сфэры фэдэральнага права, пераважна ў іміграцыйных справах. Такая дзейнасьць дазволеная фэдэральным заканадаўствам і рэгулюецца фэдэральнымі ворганамі. Яна не патрабуе ліцэнзіі кожнага штату, у якім адвакат фізычна знаходзіцца.
У 2018 годзе каларадзкія дысцыплінарныя ворганы пачалі трактаваць сваю юрысдыкцыю значна шырэй і распаўсюдзілі яе на адвакатаў, якія працуюць у штаце, але не ліцэнзуюцца ім і не займаюцца штатнай практыкай. Паступова сфармавалася практыка, якая пазьней пачала выкарыстоўвацца і ў іншых справах.
Мая справа ўзьнікла ў гэтым кантэксьце.
Яна пачалася са скаргі кліенткі. У ходзе разьбіральніцтва сутнасныя прэтэнзіі да маёй працы былі зьнятыя: незалежны экспэрт — прафесар права — пацьвердзіла, што мой мэтад дзеяньняў быў законным і прафэсійна дапушчальным.
Аднак каларадзкія ворганы засяродзіліся на фармальным пытаньні парадку фінансавых разьлікаў. Я кіраваўся правіламі штата Ню-Ёрк, бо там меў ліцэнзію. Гэта было расцэнена як парушэньне правілаў Каларада. Пры гэтым выкананьне каларадзкіх правілаў прывяло б да парушэньня правілаў маёй уласнай ліцэнзіі, а фінансавы вынік для кліента ў любым выпадку быў бы аднолькавы.
На гэтай падставе ў Каларада была распачатая дысцыплінарная справа. Асоба адваката ў дадзеным выпадку не была вызначальнай — вызначальнай стала сама магчымасьць замацаваць такую практыку. Сёньня, празь сем гадоў, гэтая справа працягвае цытавацца ў іншых выпадках.
Нягледзячы на фэдэральны характар дзейнасьці і адсутнасьць штатнай юрысдыкцыі, каларадзкія ворганы вынесьлі рашэньні і пераслалі іх у фэдэральныя ворганы, а таксама ў Ню-Ёрк. Гэта прывяло да аўтаматычных фэдэральных наступстваў для маёй ліцэнзіі.
Сыстэма дысцыплінарнай адказнасьці ў ЗША пабудаваная так, што ў большасьці выпадкаў іншыя юрысдыкцыі або фэдэральныя ворганы не праводзяць самастойнага аналізу, а проста ўжываюць так званую ўзаемную (reciprocal) дысцыпліну.
Я не аспрэчваю каларадзкія рашэньні як такія і не прашу фэдэральны суд іх пераглядаць. Гэта немагчыма і не зьяўляецца маёй мэтай, бо ня мае значэньня (часовае прыпыненьне ў судах гэтага штату ніяк на мяне ня ўплывае, бо я ніколі ня меў ліцэнзіі там працаваць). Прынцыповае пытаньне ў іншым: штат ня мае права рэгуляваць фэдэральную дзейнасьць, а тым больш — перасылаць вынікі такога рэгуляваньня ў фэдэральныя ворганы з мэтаю дадатковага пакараньня.
Таму я зьвярнуўся ў Фэдэральны акруговы суд у горадзе Вашынгтоне з іскам супраць фэдэральных ворганаў і супраць штата Каларада, які перадаў ім матэрыялы справы. Я прашу суд адказаць на наступныя пытаньні:
ці мае штат увогуле права караць за дзейнасьць, якая дазволеная і рэгулюецца фэдэральным правам?
ці могуць фэдэральныя ворганы накладаць пакараньне, не праверыўшы, ці меў штат паўнамоцтвы распачынаць такую справу?
і ці можа штат пашыраць дзеяньне сваіх рашэньняў па-за межы ўласнай тэрыторыі, перасылаючы іх у фэдэральныя ўстановы?
У ЗША існуе выразны прэцэдэнт Вярхоўнага Суду — Sperry v. Florida (1963). Ён кажа простую рэч: тое, што дазволена фэдэральным законам, штат ня мае права рэгуляваць або забараняць. Калі адвакат парушае правілы фэдэральнай практыкі, ён адказвае перад фэдэральнымі ворганамі, а не перад штатам.
Менавіта гэтую справу я цяпер вяду. Калі суд схіліцца да маіх аргумантаў, то гэта ня толькі адновіць маю ліцэнзію, але ўвогуле прызнае пакараньні нядзейснымі нідзе, апроч як у судах самога штата Каларада.
Больш падрабязная інфармацыя, судовыя дакумэнты і абнаўленьні — тут:
Telegram
— людзі, якія ніколі не павінны былі трапляць у турмы. Гэта важная падзея, хаця яна і ня здольная схаваць таго факту, што кожны з гэтых людзей правёў у турме частку свайго жыцьця праз чужы цынізм. Сярод вызваленых — Алесь Бяляцкі, Валянцін Стэфановіч, Улад Лабковіч, Павал Севярынец, Віктар Бабарыка, Марыя Калесьнікава і мой калега Максім Знак. Кожны зь іх — увасабленьне той Беларусі, якая стаіць на маральнай трываласьці, а не на дубінках і турэмных дзьвярах.
Асабліва важна для мяне вызваленьне Аляксандра Фядуты — майго падзельніка па так званай “змове па забойстве Лукашэнкі”. Менавіта яго прысутнасьць у гэтай справе была ключавым элемэнтам прапагандысцкай канструкцыі. І тое, што цяпер ён на волі, фактычна закрывае гэтую справу як абсурдны палітычны міраж. Калі “архітэктар змовы” выходзіць на волю — гэта азначае, што ў самога рэжыму няма больш ні сілаў, ні жаданьня трымаць у руках гэты фальшывы наратыў.
Continue reading this entry » TelegramВось не разумею я ўсёй гэта радасьці з нагоды (меркаванага) пераезду Офіса Сьвятланы Ціханоўскай у Варшаву. Вам асабіста ў Вільні ён неяк замінаў?
Мне шчыра кажучы абсалютна пофігу, дзе той офіс будзе знаходзіцца.
Telegram
Калі паглядзець на новую стратэгію нацыянальнай бясьпекі ЗША праз гістарычную лінзу, дык паралелі, што напрошваюцца з перыядам 1939–1941 гадоў, выглядаюць не як абвінавачаньні, а як карысныя падказкі. Тады, як і цяпер, Вашынгтон спрабаваў збалансаваць два імпульсы: заставацца моцай глабальнага ўплыву і адначасна не станавіцца адзіным «лясьніком», які павінен усіх выганяць зь лесу і мірыць паміж сабой. Гэта не слабасьць — гэта рацыянальны падыход да ўласных інтарэсаў, які любая вялікая дзяржава мусіць мець.
У 1939–1941 ЗША разумелі, што вайна ў Эўропе — гэта выклік, але яны таксама разумелі, што краіна павінна спачатку ўзмацніць уласную эканоміку і армію. Нейтралітэт быў формай набыцьця часу, які патрэбны быў для падрыхтоўкі да ўдзелу ў вайне. Сённяшняя НСС-2025, хоць і выглядае стрыманай, мае такі ж сэнс: Амерыка не адмаўляецца ад абавязкаў, яна проста адрозьнівае тое, што зьяўляецца стратэгічным, ад таго, што толькі патрабуе сімпатыі. І ў гэтым ёсьць лёгіка, якую ня варта ігнараваць.
Continue reading this entry » Telegram
Што зьмяшчае новая стратэгія нацыянальнай бясьпекі ЗША — і чаму гэта важна для Беларусі і рэгіёну
Белы дом апублікаваў новую 2025 National Security Strategy — і, шчыра кажучы, тэкст атрымаўся больш палітычным, чым дыпляматычным. Некаторыя гэтыя пасажы ўжо кідаюць Эўропу ў халодны пот, а Масква будзе занадта задаволенай.
Вось галоўнае, што кідаецца ў вочы.
Continue reading this entry » TelegramНаконт гісторыі, што распавёў Ігар Лосік у сваім тэлеграм-канале.
Я гэтых дваіх памятаю: на ўсю “амэрыканку” стаялі жахлівыя крыкі. Гэта было ў пачатку гэтага году. І гэта было незвычайна: кагэбэшнікі сябе лічаць элітнай кастай, якая да метадаў сілавога ўзьдзеяньня не апускаецца. А тут – кожную раніцу і кожны вечар крыкі, воплі, ругань, кантралёры (т.зв. “прадольныя”) злыя як чэрці… Такое ўражаньне, што іх на дзень зводзілі ў т.зв. “мяккі пакой” (у падвальным памяшканьні камера, аббітая з усіх бакоў мяккім матэрыялам, які глушыць гукі і не дае сябе траўміраваць), а ўвечары падымалі назад у камеру.
Пад час “келішаў” да нас зайшоў чалавечак, які ведаў падрабязнасьці: сказаў, што гэтыя двое прыехалі зь “мянтоўскага” ізалятара, дзе адзін зь іх забіў чалавека, а другі нібы сьведка. Што гэбэ капае пад мянтоў, і таму іх перавялі на “амэрыканку”, і што справа вельмі сур’ёзная. А прычына крыкаў у тым, што паводзіць яны сябе ня ўмеюць (на “амэрыканцы” свае правілы, што саблюдаюцца жорстка, і ніякія “паняцьці” ці “блатаваньне” там не дапушчальнае), і што іх так ламаюць.
Вытрымалі яны гэты рэжым недзе месяц, потым усё супакоілася, хаця часьцяком здараліся абвастрэньні.
Каб так людзей жорстка трымалі на “амэрыканцы”, я раней – за амаль два гады там праведзеныя – ня тое што ня бачыў, але нават ня чуў ад іншых. Фізычныя ўзьдзеяньні там – вельмі вялікая рэдкасьць; ахоўнікі дзейнічаюць больш псіхалагічна.
Continue reading this entry » Telegram
