By Юрась ЗянковічComments Off on ДАКУМАНТЫ ДЛЯ ПАЛІТВЯЗЬНЯЎ
За апошнія паўгады з турмаў у Беларусі выйшлі каля 150 палітвязьняў, сярод якіх ёсьць знакавыя фігуры: Віктар Бабарыка, Сяргей Ціханоўскі, Алесь Бяляцкі, Аляксандар Фядута, Павал Севярынец, Уладзімер Мацкевіч і іншыя. Гэта стала магчымым дзякуючы складаным і часта нябачным дыпляматычным намаганьням, у тым ліку з боку Злучаных Штатаў — па ініцыятыве прэзыдэнта Дональда Трампа і ў асобе сьпецпасланьніка прэзыдэнта ЗША па Беларусі Джона Коўла.
By Юрась ЗянковічComments Off on Беларуская справа ў польскім выданьні: маё інтэрвію Dziennik Gazeta Prawna
Справа супраць КДБ і Лукашэнкі ўсё часьцей выходзіць на міжнародны ўзровень. Цяпер — у Польшчы. У weekend-ўкладаньні Dziennik Gazeta Prawna выйшаў мой вялікі артыкул-інтэрвію пра судовы пазоў на 35 мільёнаў даляраў.
👉 Чаму гэта важна?
Польская аўдыторыя: DGP чытаюць палітыкі, бізнэс і журналісты — гэта не таблоід, а сур’ёзнае аналітычнае выданьне.
Тэма Беларусь = міжнародная праблема: катаваньні і палітычныя рэпрэсіі больш не ўспрымаюцца як «унутраная справа».
Прэцэдэнт у ЗША: я расказваю, як працуюць законы FSIA і TVPA, і чаму гэта першы крок да юрыдычнай адказнасьці Лукашэнкі і ягонай структуры.
✊ Гэтае інтэрвію — ня толькі пра маю асабістую гісторыю, але і пра сотні іншых. Гаворка пра тое, што дыктатура ня мае імунітэту ад праўды і закону.
By Юрась ЗянковічComments Off on «Суд супраць КДБ і Лукашэнкі — неўнікальная справа, якая адкрывае праўду»
У новым інтэрвію для канала Nexta Plus я распавёў пра свой шлях праз выкраданьне, турмы і суды Лукашэнкі, пра тое, як у 2021 годзе мяне падманам вывезьлі з Масквы і ўтрымлівалі ў ізалятарах КДБ, дзе я правёў сотні дзён у ШІЗА і на галадоўках.
Асноўныя тэмы размовы:
Мае ўмовы ўтрымання: больш за 200 сутак у карцэры, амаль 100 дзён галадовак, у тым ліку адна — 57 дзён бесперапынна. Гэта былі маральныя і фізычныя катаваньні, але яны ня зламалі мяне.
Роля рэжыму Лукашэнкі: улады выкарыстоўваюць палітвязьняў як «тавар» — вызваляюць толькі пад ціск і за «адэкватную цану». Сапраўднае вызваленьне магчыма толькі праз міжнародны ціск.
Псыхалягічны партрэт Лукашэнкі: паводле незалежных экспэртаў, ён будзе трымацца за ўладу нават цаной жыцьця апошняга беларуса. Ягоная ўлада — гэта бесперапынная помста і страх страты кантролю.
Будучыня Беларусі: пасьля рэжыму нас чакае складаны пераходны этап. Неабходна часовае ўрад і канстытуцыя, каб прадухіліць хаос. Беларускія эканамічныя магчымасьці вялікія — за 20–25 гадоў краіна можа выйсьці на ўзровень Нямеччыны, калі будзе воля і рэформы.
Люстрацыя і адказнасьць: я падрыхтаваў праект закону аб люстрацыі. Ён прадугледжвае пазбаўленьне вінаватых у рэпрэсіях права займаць дзяржаўныя пасады і абавязак кампэнсаваць ахвярам страты.
By Юрась ЗянковічComments Off on TV Republika: Маё інтэрв’ю пра жыцьцё за кратамі і надзею на справядлівасьць (відэа)
Беларуская версія
У эфіры TV Republika я распавёў пра тое, што мне давялося перажыць у беларускіх турмах. Гэта гісторыя не толькі пра катаваньні і ізаляцыю, але і пра сілу, якая дапамагае трымацца нават у самых цяжкіх умовах.
Асноўныя моманты:
ФСБ перадала мяне ў Менск, дзе я атрымаў 11 гадоў і быў пераведзены з калёніі ў цяжкую турму.
Электрашок, ізаляцыя больш за год, поўнае адсечаньне ад сям’і і адвакатаў.
Адзіны ліст ад жонкі Алёны ў 2021 годзе, без магчымасьці тэлефанаваць.
Як выжываў: вучоба іспанскай мовы, матэматыка, Біблія і малітва.
Лукашэнка баіцца паўтору 2020-га, таму кідае ў турмы ўсіх, хто можа стаць пагрозай.
Беларускае грамадзтва не прымае ягоных сымбаляў, нават набліжаныя да ўлады людзі.
«Заклятае сяброўства» Лукашэнкі і Пуціна — толькі фасад.
Надзея на хуткае вызваленьне ўсіх палітвязьняў, у тым ліку Андрэя Пачобута.
Мой плян: дамагацца справядлівасьці ў судах ЗША супраць Лукашэнкі і КДБ.
Wersja polska
W programie TV Republika opowiedziałem o tym, co musiałem przeżyć w białoruskich więzieniach. To historia nie tylko o torturach i izolacji, lecz także o sile, która pozwala przetrwać nawet w najtrudniejszych warunkach.
Najważniejsze wątki:
FSB zatrzymało mnie w Moskwie i przekazało do Mińska, gdzie skazano mnie na 11 lat i przeniesiono z kolonii karnej do więzienia o zaostrzonym rygorze.
Tortury prądem, ponad rok w izolatce, całkowite odcięcie od rodziny i adwokatów.
Jedyny list od żony Aleny w 2021 roku, brak jakiejkolwiek możliwości rozmów telefonicznych.
Jak przetrwałem: nauka języka hiszpańskiego, matematyka, Biblia i modlitwa.
Łukaszenka boi się powtórki z roku 2020, dlatego zamyka w więzieniach każdego, kto może być zagrożeniem.
Społeczeństwo białoruskie nie akceptuje symboli reżimu, nawet osoby z bliskiego otoczenia władzy.
„Zaklęta przyjaźń” Łukaszenki i Putina to tylko fasada.
Nadzieja na szybkie uwolnienie wszystkich więźniów politycznych, w tym Andrzeja Poczobuta.
Moim planem jest dochodzenie sprawiedliwości w sądach USA przeciwko Łukaszence i KGB.
By Юрась ЗянковічComments Off on ⚖️ На «Белсаце» ў жывым эфіры
У апошнім эфіры «Белсату» гаворка закранула і маю ініцыятыву. Я распавёў пра тое, што збіраюся прыцягнуць беларускі КДБ да адказнасьці праз амэрыканскае правасудзьдзе. Гэта важны крок, бо сыстэмныя рэпрэсіі і злачынствы павінны мець канкрэтныя прававыя наступствы.
Мы падрабязна абмеркавалі, якія мэханізмы магчымыя, як міжнароднае і амэрыканскае заканадаўства можа быць ужытае супраць арганізатараў і выканаўцаў рэпрэсіяў. Гэта ня толькі пра справядлівасьць, але і пра сыгнал: недатыкальных няма.
📌 Асноўная думка, якую я хацеў данесьці: адказнасьць за катаваньні і палітычныя перасьледы — непазьбежная, нават калі злачынствы здзяйсьняюцца ў Беларусі.
👉 Запіс эфіру можна паглядзець на сайце «Белсату»:
By Юрась ЗянковічComments Off on Маё інтэрвію на «Эўрапейскім радыё»
У эфіры «Эўрарадыё» я падзяліўся сваёй гісторыяй — ад катаваньняў у турмах Лукашэнкі да планаў прыцягнуць рэжым да адказнасьці праз суд у ЗША.
Мы абмеркавалі:
як адбываліся перамовы вакол майго вызваленьня і якую ролю ў гэтым адыгрывалі ЗША;
што я бачыў і перажыў у ізалятарах і калоніях, у тым ліку практыкі катаваньняў і маральнага ціску;
чаму нават «супрацоўніцтва са сьледзтвам» не ратуе ў Беларусі і як працуе механізм падману ў судах;
як я пляную выкарыстаць амэрыканскую прававую сыстэму (FSIA, TVPA) для судовага перасьледу КДБ і беларускіх чыноўнікаў, і што гэта можа даць ахвярам рэжыму;
чаму важна ствараць калектыўныя іскі (class action) і шукаць кампэнсацыі для ўсіх пацярпелых.
Гэта не толькі пра маю асабістую гісторыю — гэта пра магчымасьць для ўсіх беларусаў патрабаваць справядлівасьці.
🎥 Глядзіце відэа перадачы на канале «Эўрапейскага радыё» і далучайцеся да абмеркаваньня.
By Юрась ЗянковічComments Off on 🎥 Запіс эфіру на «Белсаце»
Сёньня я быў у эфіры «Белсату» і мы закранулі некалькі важных тэмаў, якія цяпер на слыху.
Па-першае, пагаварылі пра перамовы паміж ЗША і Расеяй — як выглядае афіцыйная пазыцыя Вашынгтону і што адбываецца кулюарна.
Другая тэма — каналы дыялёгу ЗША з Беларусьсю. Гэтае пытаньне пакуль выглядае складаным, але магчымасьці ўсё ж ёсьць.
Асобна спыніліся на тым, як працуе рэпрэсіўны апарат у Беларусі. Турма зьмяняе людзей — і я расказаў і пра свой досьвед, і пра гісторыі іншых вядомых палітвязьняў. Гэтая тэма балючая, але яна мусіць гучаць.
І, нарэшце, мы абмеркавалі мэханізмы міжнароднай адказнасьці. Рэжым і ягоныя функцыянэры ня могуць спадзявацца, што за злачынствы ня прыйдзецца адказваць.
📌 Асноўны пасыл, які я хацеў данесьці: Беларусь застаецца часткай міжнароднай праблемы, і адказнасьць за рэпрэсіі і парушэньні правоў чалавека будзе непазьбежнай.
By Юрась ЗянковічComments Off on Што сказаў Фядута
🎭 У тых паказаньнях, што гучалі ў Менску ў 2022, было шмат тэатру. Але былі і моманты, калі мэтафары і “непамяць” не ратавалі. Асабліва — калі гаварыў Аляксандр Фядута.
У прысутнасьці КДБ, пракурораў і журналістаў Фядута сказаў:
📌 “Ідэя была не мая. Яна належала Дзьмітрыю Шчыгельскаму.” 📌 “Ніякага пляну перавароту мы не распрацоўвалі.” 📌 “Грошы — $16 000 — Жураўскі атрымаў ад Зянковіча. Гэта яшчэ было да таго, як мяне залучылі.”
👁 Гэта паказаньні чалавека, якога потым БТ паказвала як “ідэолага змовы”. Але ён сам у судзе казаў, што быў толькі інтэрпрэтатарам чужых ідэяў. І што нават “пляну перавароту не было”.
🤷♂️ Ніхто не перапытаў: дык які ж гэта быў “дзяржпераварот”, калі ня было нават пляну?
🧾 Гэтыя словы — не ананімная ўцечка. Яны прагучалі на працэсе. Яны запісаныя, падпісаныя і цяпер — апублікаваныя.
By Юрась ЗянковічComments Off on Гэта не “пакаяньне”. Гэта паказаньні пад прымусам — і мая спроба застацца сабой.
📅 Сёньня спаўняецца роўна 3 гады з пачатку судовага працэсу ў Менску, і 3 месяцы з таго моманту, як я вярнуўся на волю.
3 гады таму, у жніўні 2022, я сядзеў у клетцы. Але нават там — сказаў тое, што мог сказаць. Сказаў годна, хоць і пад кантролем КДБ. Я сказаў пра сваіх сяброў, пра веру ў справядлівасьць, і пра тое, што ўлада не павінна быць мэтай сама па сабе.
3 месяцы таму, у красавіку 2025, я ступіў на зямлю ЗША. І цяпер сам вырашаю, што сказаць і калі. І вось зараз — час паказаць, што я сказаў тады.
3 гады таму — у клетцы. 3 месяцы як вольны. Я сам цяпер распавяду, што адбывалася насамрэч.
🧾 У гэтым допісе — поўны тэкст майго выступу ў судзе, паказаньні Кастусёва і Фядуты, усе супярэчнасьці, усе падвойныя сэнсы. Гэта не споведзь. Гэта nolo contendere. Гэта не “пакаяньне” — гэта дакумэнт, у якім я зрабіў столькі, колькі дазваляла абстаноўка.
📖 Прачытайце. Хто ведае, можа калісьці гэта зачытваюць у Гаазе.
By Юрась ЗянковічComments Off on Перад тым як пачаць — некалькі словаў
Жыцьцё пасьля турмы — гэта ня толькі свабода. Гэта і адказнасьць.
За тых, хто застаўся. За тых, хто ўжо ніколі не скажа свайго слова. І за тых, хто маўчыць, бо ня мае куды гаварыць.
Я вярнуўся ня толькі каб жыць. Я вярнуўся каб дзейнічаць.
У бліжэйшыя тыдні я падзялюся важнай навіной. Гэта ня будзе звычайны пост, ня будзе аналітыка і ня будзе камэнтар. Гэта будзе дзеяньне. Канкрэтнае. Юрыдычнае. Публічнае. І, я спадзяюся, — карыснае.
Пакуль што — толькі гэта. Але калі ты сочыш за маімі справамі — захавай фокус. Калі ты журналіст, актывіст, сябра, ці проста чалавек, які перажывае за Беларусь — наступныя навіны могуць быць і для цябе таксама.
Я не абяцаю перамогі. Але абяцаю, што буду гаварыць — ад свайго імені, і ад імя тых, каму зашылі рот.
Юрась Зянковіч — беларуска-амэрыканскі адвакат, палітык, грамадзкі дзяяч і былы палітвязень, які змагаецца за прыцягненьне да адказнасьці за дзяржаўныя злачынствы і падтрымлівае ўсіх, хто пацярпеў ад рэпрэсіяў. Ён вылучаны кандыдатам у Прэзыдэнты Беларусі ад Партыі БНФ, прэзыдэнт 501(c)(3) арганізацыі Belarusian Democracy Institute Inc., а таксама кіраўнік юрыдычнай фірмы ў ЗША. З 2018 году жыве ў Х’юстане (Тэхас), працуе зь беларускімі прадпрымальнікамі і стартапамі, дапамагае адаптавацца на Захадзе тым, хто вымушаны быў зьехаць з краіны пад ціскам.
Юрась нарадзіўся ў Менску ў 1977 годзе, з маладосьці далучыўся да дэмакратычнага руху, быў дэпутатам, юрыстам, прадпрымальнікам. У ЗША скончыў Fordham Law School у Нью-Ёрку і адкрыў Law Office of Youras Ziankovich, P.C., якая працуе як з індывідуальнымі кліентамі, так і з кампаніямі з агульнай капіталізацыяй у дзясяткі мільёнаў даляраў.
У 2021 годзе Зянковіч быў гвалтоўна выкрадзены спэцслужбамі ў Маскве і дастаўлены ў Менск, дзе асуджаны на 11 гадоў за “змову з мэтай захопу ўлады”. Праваабаронцы прызналі яго палітвязьнем, а Ўрад ЗША — wrongfully detained U.S. citizen (незаконна захоплены грамадзянін ЗША). Ён правёў больш за чатыры гады ў ізаляцыі, трымаў галадоўкі і пратэст, але ня страціў годнасьці і волі.
Пасьля вызваленьня ў 2025 годзе Юрась вярнуўся да грамадзкай дзейнасьці. Сёньня ён рыхтуе асабісты і грамадзкі пазоў супраць КДБ Беларусі ў фэдэральным судзе ЗША на суму больш за $30 млн — справа, якая павінна стаць прэцэдэнтам міжнароднай адказнасьці за катаваньні. Гэта ня толькі юрыдычная ініцыятыва, але і аснова шырэйшай стратэгіі: аб’яднаць вакол справы ўсіх, хто пацярпеў — незалежна ад палітычных поглядаў, прафэсіі ці сацыяльнага статусу. Юрась падкрэсьлівае, што беларускі бізнэс, а ў шырэйшым сэнсе — ўсе беларускія грамадзяне вымушаныя плаціць за маўчаньне або свабоду сваякоў, а значыць, таксама зьяўляюцца закладнікамі, а не саўдзельнікамі рэжыму.
Зянковіч не імкнецца да асабістай помсты. Яго мэта — паказаць, што нават у выгнаньні магчыма дамагчыся справядлівасьці праз права, факты і супольную волю. Ён вядзе дыялёг з дэмакратычнымі палітыкамі, праваабаронцамі, былымі чыноўнікамі, актывістамі і прадпрымальнікамі. Для гэтага выкарыстоўвае тры арганізацыйныя інструмэнты: юрыдычную фірму, фонд падтрымкі палітвязьняў і фінансавую структуру для дапамогі беларускім праектам. Усё гэта служыць агульнай мэце — пабудове будучай Беларусі, у якой свабода, годнасьць і адказнасьць будуць закладзенымі каштоўнасьцямі, а не рызыкамі.