Чаму беларускае адраджэньне ўжо больш за сто гадоў зноў і зноў натыкаецца на адны і тыя ж праблемы?
Чаму ў нас атрымалася стварыць незалежную дзяржаву, але не атрымалася зрабіць яе сапраўды беларускай?
Ці можна пабудаваць беларускую нацыю не праз прымус і “ломку праз калена”, а праз справядлівасьць, павагу да чалавека і адказнасьць за сваю краіну?
І чаму без уласнай дзяржавы, уласных інстытутаў, павагі да прыватнай уласнасьці і разуменьня нацыянальных інтарэсаў любая “беларусізацыя” застаецца толькі прыгожым энтузіязмам?
Пра гэта мы доўга і вельмі шчыра гаварылі са Зьмітром Лукашуком у праграме «Ідэя».
Закранулі:
— беларускую нацыянальную ідэю;
— памылкі БНР і 90-х;
— ролю войска, сілавых структураў і дзяржавы;
— чаму беларусы пастаянна спрачаюцца пра сваю ідэнтычнасьць;
— што рабіць з падзелам паміж эміграцыяй і тымі, хто застаўся;
— ці магчымыя прымірэньне і люстрацыя;
— чаму будучыня Беларусі залежыць ад выніку вайны ва Ўкраіне;
— і якой я бачу Беларусь нашай мары.
Напэўна, гэта адна з самых важных і канцэптуальных размоваў, якія ў мяне былі за апошні час.
Асобна сфармуляваў тое, што для мяне сёньня гучыць як аснова беларускай нацыянальнай ідэі:
«Справядлівасьць і нацыянальныя каштоўнасьці».
Буду ўдзячны, калі паглядзіце і напішаце, з чым згодныя, а з чым — не.
Глядзець цалкам:
АСНОЎНЫЯ ТЭЗІСЫ:
• Беларуская апазыцыя трапіла ў крызіс не праз недахоп “правільных словаў”, а праз недахоп стратэгіі і адказнасьці за вынік. Людзі стаміліся ад бясконцых сымбаляў без рэальнага ўплыву.
• Беларусь цяпер — частка вялікай рэгіянальнай вайны і крызісу бясьпекі. Рабіць выгляд, што гэта “не нашая вайна”, ужо немагчыма.
• Падтрымка Ўкраіны — гэта не эмоцыя і не ідэалягічны выбар, а практычны інтарэс будучай незалежнай Беларусі.
• Рэжым трымаецца ня толькі на сілавіках, але на сыстэме закладніцтва: палітвязьні, ціск на сем’і, шантаж бізнэсу, страх страты працы і свабоды.
• Бізнэс у Беларусі часта сам зьяўляецца ахвярай рэжыму. Прадпрымальнікаў ня варта аўтаматычна запісваць у “саўдзельнікі”. Многія жывуць пад пагрозай крымінальнага перасьледу і вымушаныя выжываць.
• Беларускай палітыцы патрэбная новая эліта — людзі, якія прайшлі праз турмы, вайну, валянтэрства, рэпрэсіі і асабістую адказнасьць, а не толькі праз грантавыя канфэрэнцыі і студыі.
• Палітыка — гэта ня толькі маральныя заявы. Гэта здольнасьць дзейнічаць, прымаць цяжкія рашэньні і мяняць баланс сілаў.
• Каардынацыйная рада мае шанец стаць нармальным прадстаўнічым органам, але толькі калі будзе месцам рэальнай дыскусіі і адказнасьці, а не проста дэкарацыяй.
• Беларусь мае разглядацца Захадам ня толькі як “краіна, якой трэба дапамагчы”, але як ключавы элемент бясьпекі ва Ўсходняй Эўропе.
• Беларусы, якія ваююць за Ўкраіну, ужо стварылі важны мост даверу паміж дзьвюма нацыямі і даказалі, што Беларусь — гэта ня Лукашэнка.
• Галоўная задача цяпер — вярнуць беларускай палітыцы сэнс, суб’ектнасьць і здольнасьць дзейнічаць, а не толькі камэнтаваць падзеі.
Telegram